گویا بناست این چند ساعت باقی مانده تا پایان سال ۱۳۸۴ را هم با اوقاتی تلخ و اعصاب خراب به پایان بریم . صبح به مرور اخبار مشغول بودم که در آن حین وارد سایت میراث فرهنگی شدم که چشممان به این خبر روشن گشت : انتشار تمبر با تصويري از تنها نژاد اصيل سگ ايراني به مناسبت آغاز سال سگ، مورد موافقت شوراي تمبر قرار نگرفت. اين شورا قصد دارد تمبري با تصوير يکي
از حيوانات مقتدر موجود در ايران نظير شير منتشر کند. محمدرضا عرب، مدير كل روابط عمومي شركت پست با بيان اين مطلب گفت:«در جلسه گذشته شوراي تمبر متشكل از نمایندگان وزارتخانههاي اقتصاد و دارايي، فرهنگ و ارشاد اسلامي، امور خارجه، ارتباطات و فنآوري اطلاعات و سازمان تبليغات اسلامي چاپ تمبري با تصوير حيوان سال مورد بررسي قرار گرفت اما تاييد نشد. با توجه به شرايط جامعه قرار است تمبري با تصوير شير يا ببر ايراني به چاپ رسد
حقیقتا نمی دانم آقایان نمی دانند یا نمی فهمند یا نمی خواهند بدانند و بفهمند یا اینکه خودشان و ما را گیر آورده اند که از قضا گیر هم آورده اند و یا می خواهند ملت را بخندانند ! از بامداد تا به الان به این فکرم که تعبیر آقایان از سگ و سال سگ چه بوده ! پاچه گیزی بوده است ؟ نجاست سگ است ؟ دم و نفس سگ است ؟ اگر منظور نجاست سگ است که قران شکار آغشته به بزاق سگ را هم حلال دانسته٫ در آیه سوم از سوره مائده آمده است که بخورید از آنچه سگان شکاری برای شما نگاه داشته اند فقط به قبل از شکار نام خدا را ذکر کنید و نام و یاد خدا هم نه از برای حرام و حلال کردن شکار بلکه به واسطه اصل نیل به شکارمشروط به نیاز ذکر شده است . حال کاتولیک تر از پاپ گشته اند بی خبرم ! . مینیاتور ایرانی پر است از تصاویر سگهای شکاری ایرانی که از قضا از اجداد گونه های مشهور امروزی نیز محسوب می گردند. سگ ایرانی از مشهورترین نژادهای شکاری جهان است که به نام « سالوکی » در جهان می شناسندش ٫اما در موطن اصلی خود ایران تازی خطاب می شود گونه ای که شباهت بسیاری به دیگر سگ شکاری مشهور جهان سگ گله افغان دارد ٫ *شواهد تاریخی بسیاری مبنی بر قدمت استفاده از سالوکی از۵۰۰۰سال پیش تا کنون وجود دارد که می توان به اثاری در بین النهرین و مصر و سوریه و فلسطین افغانستان اشاره داشت . به طور مثال در نقوش بدست امده در مصر و بر روی سنگ قبری خاص دسته ای از سالوکیها به گرد توتن خامون گرد امده اند سنگ قبری که قدمت ان به پیش از ۱۴۰۰ق م میرسد ٫یا مثالی دیگر که در اثاری دیگر مکشوفه از بین النهرین در دوره تمدن سامری مشخص کننده این نکته است که انها هم از سالوکی به جهت شکار استفاده می کردند همینطور به نقشهایی که در تخت جمشید و سایر اثار به دست امده از دوران هخامنشی و ادبیات و هنر ایران باستان که سالوکی را در حین شکار به تصویر کشیده اند و و و و ......
می فرمایند حیوان مقتدر ایرانی! این از همان دست شعار هاست که در قالب دست یابی به فن آوری هسته ای مطرح می شود که فن آوری هسته ای مساوی است با اقتدار ملی لابد . اگر منظور شیر است بنا به نظر آقایان که اقتدار دارد و سلطان جنگل است که خود جای بجث بسیار دارد و جایش نیز اینجا نیست اما نخست آنکه در ایران موجود نمی باشد و پنجاه و چند قلاده اش در هندوستان میزیند و چند سال پیش هم بنا بود که دو جفت یوز آسیایی بدهند و یک جفت شیر ایرانی بگیرند که خلاصه معامله جوش نخورد و آمدندیک جفت یوز را از مرز خارج کنند که به واسطه درگیری مسلحانه یکی از یوزها هم تیر خورد و .... حال شیر چگونه دوباره عزیز شده بر ما روشن نیست ! چرا که به هنگامه ورود آقای خمینی ایشان گویا گفته بودند که : بکشید پایین آن نماد سلطنت و نماد خاندان پهلوی را و به این فرمان نشان شیر را از میان پرچم برداشتند و در اصل هیجدهم قانون اساسی ۱۳۵۸ نیز گنجاندند که « پرچم ایران به رنگ های سبز و سفید و سرخ با علامت مخصوص جمهوری اسلامی و شعار الله اکبر است ». در پی آن نیز هر چه عکس و تندیس و آوند و حامل که به نشان شیر بود نابود گشت و اقبال یار بود که شیر های باغ وحش جان به در بردند . بماند که گویا ملت هم در آورده بودند که بناست نام ایران را هم به « اسد الله » به معنی شیر خدا تغییر دهند . از جهتی دیگر علم ساختن مجدد نمادشیر نشان از ایستادگی در برابر اندیشه های امام هم دارد و به مسئله وجهی سیاسی نیز می بخشد . اگر به دنبال ببر هستند هم که چند سالی صبر پیشه کنند خودش می آید٫ مضاف آنکه اثری از ببر ایران به پس از سال ۱۳۴۲ و شکار آخرین گونه اش به دست «احمد هنرور» نماینده زراعی پایتخت یافت نمی شود . به همه این ها این را نیز باید اضافه کرد که اگر به دنبال گونه ای از گربه سان مقتدر هستید لا اقل گونه خوش نامی را انتخاب کنید که به شکار منصفانه مشهور باشد که در این بین صرفا یوز است که از فرا رو یورش می برد و غلاف ندارد و باقی مصداق نا رفیقند و خنجر از پشت و دله دزدی و یقه گیری به هنگامه آبخوری در کنار برکه و شبیخون و مصیبت .... با این تفاسیر جای بهت و تعجب ندارد که شاهد رژه استرها و الاغ ها با پالانی از بیرق کشورهای اروپایی و آمریکا در خیابان باشیم . حال بماند که عمده فتوحات سپاه مغول با استفاده از گونه ای از اجداد همین (پرزوالسکی. پرجووالسکی) الاغ های سر به زیر صورت گرفته است . مانده ام از اکنون سال دیگر که سال خوک نامیده می شود را می خواهند چه جایگزین کنند!؟
تصاویری دیگر از سالوکی سگ شکاری ایرانی: تصویر تصویر تصویر تصویر تصویر
سالوکی*( بر گرفته از مقاله ( علی گلشن )
امید که سال آتی چشمانتان جز به خنده اشک آلود نباشد. سالی همراه با سلامتی و شادکامی را از برای همه آرزومندم . نوروز نیک .![]()
ماهی قرمز . ماهی گلی . ماهی حوضی . ماهی طلایی . ماهی تنگ و ..... هر آنچه بنامندش را ایرانیان همه می شناسند ماهی حوضی به پیش از نوروز هر ساله میهمان خانه ی ایرانیان است و کمتر سرایی را بتوان خالی از وجودش یافت . می گویند حضور ماهی قرمز بر سفره هفت سین و به هنگامه ی فرا رسیدن نوروز نشان از پویایی و شادابی و سرزندگی دارد و رنگ سرخش و زلالی آبی که در آن غوطه است این را پیام آور است و نشان از کمال جویی انسان دارد و ..... اما گرچه دکتر خورشیدیان رئیس انجمن زرتشتیان ایران این را منکر می شود و بر این عقیده است که ماهی قرمز بر سفره ی هفت سین و سنت ایرانی جایگاهی نداشته است یا دیگر نشریات و رسانه ها به استناد دلایل مستند علمی بر خطر وجود بیماری های واگیر دار با قابلیت انتقال به انسان و ... تاکید دارند اما به حقیقت نمی توان یک شبه جامه دان سنتی سینه به سینه نقل و عمل گشته و به میراث مانده در جامعه ای کهن را بر بست و به انتظار طاعتش بود . چرا که با تمامی توصیه ها و بیانات اشخاص و جراید و .... باز هم سالانه دسته دسته ماهیانی از این گونه اند که به پیش آز اغاز بهار روانه بازار می شوند و ره به سوی سفره هفت چین ایرانیان می سپارند . خصوص آنکه در شرایط حاضر . جامعه ی ایران بعد از انقلاب .فرمایشاتی از این دست و امثالهم را سریعا وجهه ای سیاسی می بخشد و آنرا نگاهی غیر ملی و هویت ستیز از جانب حاکمیتی غیر ملی میداند . ![]()
به هر روی نخست آنکه ماهیان این گونه را به اسارت نگیریم و نخریم . چرا که در غالب موارد قادر به شبیه سازی زیستگاه این گونه در داخل تنگی کوچک نیستیم و شایسته نیست شاهدی بر تقلیل خود خواسته عمر گونه ای آبزی باشیم که نقل است نشان از پویایی و ادامه حیات دارد اما خود در اسارت گرفتار آمده . به هر روی چنانچه قادر به فائق آمدن بر این خواست خود نبودیم و اقدام به خرید کردیم یا نتوانستیم دیگران را منصرف سازیم لااقل چند نکته ذیل را رعایت کنیم و به خاطر داشته باشیم که بازش گردانیم و از یاد نبریم که شیشه عمرش به دست ماست .
ماهی قرمز یا حوضی که معرف تمامی ایرانیان می باشد در حقیقت یک زیر گونه از خانواده بزرگ کپور ماهیان است که اصالتا بومی شرق آسیا بوده و Carp نامیده می شود . گونه ای سرد آبی محسوب که از مقاوت بالایی در برابر تحمل برودت آب بر خوردار است به جهت ریخت شناسی و اندام شناسی شباهت زیادی با خانوانده تن ماهیان به جهت شکل دوکی و فشردگی طرفین اندام دارد و می توان با توجه گونه از اندازه های کوچک به طول چند سانتیمتر تا اندازه های بزرگ به وزن ۲الی ۳ کیلوگرم آنرا به وفور مشاهده کرد . ماهی حوضی در صورت وجود شرایط مطلوب زیستی می تواند تا بیش از ۱۰ سال نیز عمر کند کما اینکه اگر در حوض خانه های قدیمی یا در چاه های آب نگاه کنید ماهی های قرمزی را می بینید که از حیث اندازه موجبات شگفتی ما را بر می انگیزند . گرچه عمدتا ماهی قرمز را به جهت نگاهداری در آکواریوم پرورش می دهند اما در ایران در رودخانه های حوضه آب ریز دریای خزر نیز می توان آنان را یافت . در شرق آسیا از گوشت آن نیز تغذیه می کنند گر چه در ایران آنرا گونه ای خوراکی نمی دانند اما آنانکه خورده اند می گویند گوشتی بسیار شیرین دارد ! اما چگونه از ماهی قرمز نگاهداری باید کرد .
ماهی سالم می باید دارای پولک هایی سالم و ردیف و فاقد زدگی و زخم یا مناطقی عاری از پولک بر روی پوست خود باشد . تصویر تصویر تصویر تصویر
ماهی سالم می باید دارای تحرک مناسبی بوده و به حالت یک پهلو و لخت در آب غوطه ور نبوده و بخشی از بدنش بر آمده نباشد .
رویت ماهی در سطح آب نشان از کمبود اکسیزن دارد. به عکس مجموعه ماهیان قرمز و حباب های هوایی که از دهان آنان خارج میگردد توجه کنید .
باله های شنای ماهی می باید قائم بوده و دم به حد کفایت با تحرک و کشیده باشد و در راستای فیله فوقانی بدن ماهی قرار داشته باشد .
ماهی های کوچک به لحاظ سن کمتر و اندازه های کوچکتر و تامین اکسیژن به جهت نگاه داری در ظرف مناسب تر هستند . در پی ماهی های بزرگ تر نباشید که به فضای بزرگ تری نیز محتاجند .
به شکل سنتی از تنگ های گرد و کروی و شبه کروی و فاقد ضلع به عنوان زیستگاه ماهی استفاده می نمایند . اشکال آنست که ماهی در ظروفی این چنینی قدرت جهت یابی خود را از دست می دهد و ضلعی را نمی یابد تا باز تاب موج برگشتی آب را پی گیرد . از اینجهت بهتر است از ظروفی با دیگر اشکال هندسی استفاده شود . اگر دقت کنید عمدتا ماهی های قرمز پس از چرخیدن به دور تنگ در کف تنگ به شکلی ایستایی باقی می مانند . گرچه بسیاری را بر این باور است که به هنگامه ی تحویل سال ماهی حرکتی ندارد و ساکن است !
هر چه ظرف نگاهداری بزرگتر باشد تحرک و اکسیژن بیشتری را برای ماهی به ارمغان خواهد آورد .
از انداختن سکه و دیگر فلزات در آب خود داری کنید . همچنین ظروف فلزی زیست گاهی مناسب محسوب نمی شوند .
از بیش از ۱ جفت ماهی دریک ظرف نگاهداری نکنید .
از ریختن نمک یا انداختن حبه قند در آب خود داری کنید .
آب مناسب برای نگاهداری ماهی آب نرم می باشد . ترجیها از آب معدنی استفاده نمایید . در صورت استفاده از آب لوله کشی بهتر است ۲۴ ساعت صبر کنید تا کلر موجود در آب تقلیل یابد و همگون با دما محیط گردد . ماهی قرمز در در مقابل افزودنی های شیمیایی همانند کلر بسیار حساس می باشد .
نوبت هر بار تعویض آب را می توان به هر ۴ روز یک بار افزایش داد .
تغییر نا گهانی دمای آب تعویضی موجب سر خوشی ماهی نمی گردد .
شیر آب را بر سر ماهی باز نکنید و آبشار را از برایش تداعی نکنید .
در پی چسباندن بینی و صورت و تلنگر زدن بر تنگ نباشید .
ریشه های بامبو صدف های ریز و گوشت ماهی منابع خوبی به جهت تامین مواد معدنی آب محسوب می گردند . استفاده از سنگریزه به جهت وجود لبه های تیز و نا فرسوده توصیه نمی گردد .
به جهت غدا می توان از خرده های ریز نان یا حبوبات پخته شده یا زرده تخم مرغ نیز استفاده نمود . ماهی قرمز با انسان بسیار زود مانوس می شود . در دراز مدت می توان با دست نیز آنرا تغذیه نمود .
اطفال علاقه بسیاری دارند تا ماهی را با دست بگیرند و نفسش را به شماره اندازند آنان را بر حذر دارید . زنده گیری آن با دست می تواند به قفسه سینه و باله های شنای وی آسیب وارد سازد و همچنین آلودگی های موجود بر روی پوست را از طریق آبشش به ماهی انتقال دهد .
حفظ دمای آب امریست که رعایت آن ضرور محسوب می شود . از قرار دادن ظرف نگاهداری ماهی در یخچال یا در مقابل نور مستقیم خورشید جلوگیری کنید . ( چون ماهی سرد آبی هست که دلیل نمیشه بره تو یخچال )
بلع ماهی های زنده کوچک زیر ۵ سانتیمتر و ارسال به خندق بلا کمکی به برطرف شدن یرقان نخواهد کرد .
در پایان اینکه اگر نمی توانیم زیستگاهی با شرایط طبیعی ( آکواریوم) برای نگاهداری ماهی فراهم نماییم و صرفا خرید ماهی را وفای به سنت می دانیم، در پی اسارتش نباشیم که سمبل پویایی و زندگی را نگون بخت خواهیم ساخت . به هر روی چنانچه عزم بر خرید و نگاهداری است در پایان نوروز و بر آورده شدن حاجات دل . ماهی را به نزدیکترین استخر محل سکونت خود برده و در آب رها سازید .
تابازگشت از خور موسی........
نظارت سازمان دامپزشكى بر پرورش و توزيع ماهى قرمز
مطلبی از نیما در ارتباط با ماهی قرمز شب عید
زمستان را عزم بر رفتن است مسافر را می باید بدرقه نمود . زمستان نیز عزم بر سفر دارد تا سال دگر باز آید که اگر زمستانی نبود بهاری نیز وجود نمی داشت که حیات بهار را سر چشمه ز سر طغیان رودها و زایش زمستانی ست . سال نو در راه است و قدمگاه پاپا نوروز را نیز می باید آذین بست و آراست . زین آراستن است که هر ساله به هنگامه ی نوروز شعفی چند چندان ایرانیان را فرا می گیرد . تا بوده چنین بوده . ایران شمول است و این بار و این سال و هر سال نیز چنین خواهد بود هرچند که فشار اقتصادی و سیاسی حاکم بر ایران امروز پشت را دو تا کرده است . باشد تا کهن آیین ملی ایرانیان بسان خاری در چشمان کور سوی حاکمیت بیداد گستر این ملک فرو باشد .
به رسم گذشتگان ایرانیان را رسم بر این است تا اولین شب عید را به خوردن ماهی سفید و سبزی پلو به سر باشند چنانچه دومین وعده غذ را نیز رشته پلو دانسته اند زان که رشته امور از هم نپاشد و تار و پود زندگی بند به بند نگردد . در میان خرید های شب عید دو گونه ی آبزی جای دارند که از قضا هر دو را بر سفره می آورند . یکی سفره می آراید و میهمانی چند روزه و دیگری نیز سفره می آراید اما از سر آراستگی سر بر باد می دهد . در این نامه قصد بر اشارتی به نکاتی هر چند کوتاه و به چگونی گزین کردن و خرید ماهی سفید است .
قبل از هر نکته معرفی کوتاهی را لازم می دانم . ماهی سفید در حقیقت یک زیر گونه از خانواده بزرگ کپور ماهیان محسوب می گردد( در حقیقت ماهی کپور تناول می فرمایید به ماهی فروش متذکر شوید که زیاده فخر نفروشد ) . ماهی سفید در زمره ماهیان فلسدار استخوانی ست که عمدتا ساکن سواحل جنوبی دریای خزر می باشد و در میانه ی زمستان تا اواسط بهار در رودخانه های استان گیلان تخم گذاری را آغاز می کند و به تعداد محدود نیز سر از مازندران در می آورد . با توجه به اقبالی که در نزد ذائقه ی عامه دارد از نقطه نظر اقتصادی پس از ذخائر ماهیان خاویاری دریای خزر در رتبه دوم اهمیت قرار دارد و از این جهت به کنترل خاص جمعیتی در دریای خزر وابسته است . زین رو جمعیت این ماهی همانند ماهی خاویار به تکثیر مصنوعی و رها سازی سالانه بستگی دارد که مدیریت این اقدام بر گرده ی ایران می باشد . ماهی سفید را معمولا بر اساس تازگی - پرورشی یا آزاد - نر یا ماده - وزن و قد و ... ارزش گذاری می کنند و نرخ آن را بر مبنای هر کیلوگرم تعیین نمی نمایند . اما چه معیارهایی را می باید در خرید ماهی در نظر گرفت ؟
ماهی سفید ماده از ارزش اقتصادی بالاتری در قیاس با ماهی نر برخوردار است چرا که عموما از لاروها و تخمهای موجود در شکم ماهی ماده نیز استفاده می شود( آنچه در گیلان اشپیل یا اشپل می نامند ) . اما ماهی نر از جرم و حجم بیشتری از گوشت بر خوردار است از این جهت می توان ماهی نر را از پیشانی روشنتر همراه با لکه های صدفی رنگ شناسایی کرد به انضمام اینکه در مجموع ماهی نر هم از رنگ تیره تری بهره می برد و هم سایه های زیر شکم کمی کدر تر است اما مشخصه ی واضح همان لکه های موجود بر روی پیشانی است .
در حین خرید ماهی به درخشندگی چشم ها توجه داشته باشید . در ماهی تازه این درخشندگی با وجود مایعی ژلاتینی مانند بر روی چشم مشخص تر بوده و چشم ها گود رفته نمی باشد ( دو دو نمیزنه).
بدن ماهی تازه از سفتی عضلات بهره مند است برای امتحان سفتی عضلات . ماهی را از دم در دست بگیرید و به شکل قائم ( عمودی ) نگاه دارید . در اصطلاح ماهی نباید کمان کند و شل و ول به یک طرف خم گردد . ( این روش خاص بازار ماهی فروشان غازیان است) توجه داشته باشید که عضلات ماهی های پرورشی در قیاس با ماهی های آزاد شل تر می باشد . هم چنین دقت کنید تا چین خوردگی یا چروکی بر روی پوست وجود نداشته باشید .
سطح زیرین شکم ماهی می باید ارتجاعی باشید . یعنی با فشار انگشت بر سطح آن و بر داشتن انگشت .شکم مجددا به شکل اولیه خود باز گردد و اثری از جای انگشت نماند( همانند یک تشک ارتجاعی ) . همچنین قادر به نیشگون گرفتن از بدن ماهی نیز نباشید .
آبشش ها باید بسته باشند . بدین منظور انگشت خود را به زیر آبشش ببرید و کمی آبشش را باز کرده و رها کنید . آبشش ها می باید مجددا بسته شوند . کنده شدن آبشش ها( خشکی) یا باز ماندن آنها نشان از ماندگی ماهی دارد .
رنگ درون آبشش ها می باید صورتی پر رنگ ی( کمی از رنگ لثه انسان پر رنگ تر باشد) . معمولا ماهی های مانده فاقد این رنگ بوده و بوی ماندگی از درون آبشش ها به مشام می رسد و رنگ آن به کدری و نارنجی کمرنگ می زند و چسبناک است . ماهی را به محض به دست گرفتن از این ناحیه بو کنید .
فلس ها می باید چیدمانی مرتب داشته و درخشنده باشند و با حرکت دست در خلاف جهت چیدمان فلس ها بر هم نریزد و کنده نشوند .
ماهی را برگردانید و به مویرگ های زیر شکم نگاه کنید . مویرگها باید به صورتی کمرنگ متمایل باشند . در ماهی های مانده این رنگ به قهوه ای کمرنگ زده و مشعشع است و سطح زیر شکم فاقد حالتی کمانی و بر امده می باشد و صاف یا تو رفته است ( سطح زیرین شکم تقریبا باید با قسمت فوقانی بدن ماهی قرینه باشد )
دهان ماهی می باید بسته باشد . ممکن است فروشنده دهان ماهی را خود بسته باشد و از این جهت با یک انگشت دهان ماهی را باز کنید . پس از رها کردن می باید دهان ماهی خود به خود بسته شود و باز نماند .
معمولا در ماهی فروشی ها تشت آبی نیز پیدا می شود . ماهی را به داخل آب انداخته و منتظر باشید تا ماهی در آب فرو رود . ماهی تازه در آب فرو می رود اما ماهی مانده به سطح آب می آیند
ماهی های موجود در بازار از وزنی معادل ۱ الی ۲ کیلوگرم بر خوردارند . به عبارتی سنی معادل ۲ الی ۳ سال . ماهی های کوچکتر خوش طعم تر هستند.
گونه ای دیگر از ماهی که به کولی ماهی مشهور است نیز از مشتقات خانواده کپور ماهیان است با بچه ی ماهی سفید اشتباه نشود .( سابق بر این باب بود که می گقتند این ها بچه ماهی سفید هستند )
گونه ای از ماهی سفید به تعداد کم موجود است که آن را سفیداینکونو می نامند . آرواره زیرین جلو آمده است و دارای دندان های ریزی ست . اشتباه نگیرید .گر چه تعداد آن کم و جثه بسیار بزرگتری دارد .