ماهی قرمز  . ماهی گلی . ماهی حوضی . ماهی طلایی . ماهی تنگ و ..... هر آنچه بنامندش را ایرانیان  همه می شناسند ماهی حوضی به پیش از نوروز هر ساله میهمان خانه ی ایرانیان است  و کمتر سرایی را بتوان خالی از وجودش یافت . می گویند حضور ماهی قرمز بر سفره هفت سین و به هنگامه ی فرا رسیدن نوروز نشان از پویایی و شادابی و سرزندگی دارد و رنگ سرخش و زلالی آبی که در آن غوطه است این را پیام آور است و نشان از کمال جویی انسان دارد و ..... اما  گرچه دکتر خورشیدیان رئیس انجمن زرتشتیان ایران این را منکر می شود و بر این عقیده است که ماهی قرمز بر سفره ی هفت سین و سنت ایرانی جایگاهی نداشته است  یا دیگر نشریات و رسانه ها به استناد دلایل  مستند علمی  بر خطر  وجود بیماری های واگیر دار با قابلیت انتقال به انسان و ... تاکید دارند  اما به حقیقت نمی توان یک شبه جامه دان سنتی سینه به سینه نقل و عمل گشته  و به میراث مانده  در جامعه ای کهن را بر بست و به انتظار طاعتش بود . چرا که با تمامی توصیه ها و  بیانات اشخاص و جراید و .... باز هم سالانه دسته دسته ماهیانی از این گونه اند که به پیش آز اغاز بهار روانه بازار می شوند و ره به سوی سفره هفت چین ایرانیان می سپارند . خصوص آنکه در شرایط حاضر . جامعه ی ایران بعد از انقلاب .فرمایشاتی از این دست  و امثالهم را سریعا وجهه ای سیاسی می بخشد و آنرا  نگاهی غیر ملی و هویت ستیز از جانب حاکمیتی  غیر ملی میداند .

به هر روی نخست آنکه ماهیان این گونه را به اسارت نگیریم و نخریم  . چرا که در غالب موارد قادر به شبیه سازی زیستگاه این گونه در داخل تنگی کوچک نیستیم و شایسته نیست شاهدی بر تقلیل خود خواسته عمر گونه ای آبزی باشیم که  نقل است  نشان از پویایی و ادامه حیات دارد  اما خود در اسارت گرفتار آمده . به هر روی چنانچه قادر به فائق آمدن بر این خواست خود نبودیم و اقدام به خرید کردیم یا نتوانستیم دیگران را منصرف سازیم  لااقل  چند نکته  ذیل را  رعایت کنیم و به خاطر داشته باشیم که بازش گردانیم و از یاد نبریم که شیشه عمرش به دست ماست   .

ماهی قرمز یا حوضی که معرف تمامی ایرانیان می باشد در حقیقت یک زیر گونه از خانواده بزرگ کپور ماهیان  است که اصالتا بومی شرق آسیا بوده  و   Carp نامیده می شود .  گونه ای سرد آبی محسوب که از مقاوت بالایی در برابر  تحمل برودت آب بر خوردار است به جهت ریخت شناسی و اندام شناسی شباهت زیادی با خانوانده تن ماهیان  به جهت شکل دوکی  و فشردگی طرفین اندام دارد و می توان با توجه گونه از اندازه های کوچک به طول چند سانتیمتر تا اندازه های بزرگ  به وزن  ۲الی ۳ کیلوگرم آنرا به وفور مشاهده کرد .   ماهی حوضی در صورت وجود شرایط مطلوب زیستی می تواند تا  بیش از ۱۰ سال نیز عمر کند  کما اینکه اگر در حوض خانه های قدیمی  یا در چاه های آب نگاه  کنید  ماهی های قرمزی را می بینید که از حیث اندازه  موجبات شگفتی ما را بر می انگیزند . گرچه عمدتا ماهی قرمز را به جهت نگاهداری در آکواریوم پرورش می دهند اما در ایران در رودخانه های حوضه آب ریز دریای خزر نیز  می توان آنان را یافت  .  در شرق آسیا از گوشت آن نیز تغذیه می کنند گر چه در ایران آنرا گونه ای خوراکی نمی دانند اما آنانکه خورده اند می گویند گوشتی بسیار شیرین دارد ! اما چگونه از ماهی قرمز نگاهداری باید کرد .

ماهی سالم می باید دارای پولک هایی سالم و ردیف و فاقد زدگی و زخم  یا مناطقی عاری از پولک بر روی پوست خود باشد . تصویر     تصویر     تصویر   تصویر

ماهی سالم می باید دارای تحرک مناسبی بوده و به حالت یک پهلو و لخت در آب غوطه ور نبوده و بخشی از بدنش بر آمده نباشد  .

رویت ماهی در سطح آب نشان از کمبود اکسیزن دارد. به عکس مجموعه ماهیان قرمز و حباب های هوایی که از دهان آنان خارج میگردد توجه کنید  .

باله های شنای ماهی می باید قائم بوده و دم به حد کفایت با تحرک و کشیده باشد  و در راستای فیله فوقانی بدن ماهی قرار داشته باشد . 

ماهی های کوچک به لحاظ سن کمتر و اندازه های کوچکتر و تامین اکسیژن   به جهت نگاه داری در  ظرف مناسب تر هستند . در پی ماهی های بزرگ تر نباشید که به فضای بزرگ تری نیز محتاجند .

به شکل سنتی از تنگ های  گرد و کروی و شبه کروی  و فاقد ضلع به عنوان  زیستگاه ماهی استفاده می نمایند . اشکال آنست که ماهی در ظروفی این چنینی قدرت جهت یابی خود را از دست می دهد  و ضلعی را نمی یابد تا باز تاب موج برگشتی آب را پی گیرد  . از اینجهت بهتر است از ظروفی با دیگر اشکال هندسی استفاده شود . اگر دقت کنید عمدتا ماهی های قرمز پس از چرخیدن به دور تنگ در کف تنگ به شکلی ایستایی باقی می مانند . گرچه بسیاری را بر این باور است که به هنگامه ی تحویل سال  ماهی حرکتی ندارد و ساکن است !

هر چه ظرف نگاهداری بزرگتر باشد تحرک و اکسیژن  بیشتری را برای ماهی به ارمغان خواهد آورد .

از انداختن سکه و دیگر فلزات در آب خود داری کنید . همچنین ظروف فلزی زیست گاهی مناسب محسوب نمی شوند .

 از بیش از ۱ جفت ماهی  دریک  ظرف نگاهداری نکنید .

از ریختن نمک یا انداختن حبه قند در آب خود داری کنید .

آب مناسب برای نگاهداری ماهی آب نرم می باشد . ترجیها از آب معدنی استفاده نمایید . در صورت استفاده از آب لوله کشی بهتر است ۲۴ ساعت صبر کنید تا کلر موجود در آب تقلیل یابد و همگون با دما محیط گردد  .  ماهی قرمز در  در مقابل افزودنی های شیمیایی  همانند کلر بسیار حساس می باشد .

نوبت هر بار تعویض آب را می توان به هر ۴ روز یک بار افزایش داد .

تغییر نا گهانی دمای آب تعویضی موجب سر خوشی ماهی نمی گردد .

شیر آب را بر سر ماهی باز نکنید و آبشار را از برایش تداعی نکنید .

در پی چسباندن بینی و صورت و تلنگر زدن بر تنگ نباشید .

ریشه های بامبو  صدف های ریز و گوشت ماهی منابع خوبی به جهت تامین مواد معدنی آب محسوب می گردند . استفاده از سنگریزه به جهت وجود لبه های تیز و نا فرسوده توصیه نمی گردد .

به جهت غدا می توان از خرده های ریز نان یا حبوبات پخته شده یا زرده تخم مرغ نیز استفاده نمود . ماهی قرمز با انسان بسیار زود مانوس می شود . در دراز مدت می توان با دست نیز آنرا تغذیه نمود .

اطفال علاقه بسیاری دارند تا ماهی را با دست بگیرند و نفسش را به شماره اندازند  آنان را بر حذر دارید . زنده گیری آن با دست می تواند به قفسه سینه و باله های شنای وی آسیب وارد سازد  و همچنین آلودگی های موجود بر روی  پوست را از طریق آبشش به ماهی انتقال دهد .

حفظ دمای آب امریست که رعایت آن ضرور محسوب می شود . از قرار دادن ظرف نگاهداری ماهی در یخچال یا در مقابل نور مستقیم خورشید جلوگیری کنید . ( چون ماهی سرد آبی هست  که دلیل نمیشه بره تو یخچال )

بلع ماهی های زنده  کوچک زیر ۵ سانتیمتر و ارسال به خندق بلا  کمکی به برطرف شدن یرقان نخواهد کرد . 

در پایان اینکه اگر نمی توانیم زیستگاهی با شرایط طبیعی ( آکواریوم)  برای نگاهداری ماهی فراهم نماییم و صرفا خرید ماهی را وفای به سنت می دانیم، در پی اسارتش نباشیم که سمبل پویایی و زندگی را نگون بخت خواهیم ساخت .  به هر روی چنانچه عزم بر خرید و نگاهداری است در پایان نوروز و بر آورده شدن حاجات دل . ماهی را به نزدیکترین استخر محل سکونت خود برده و در آب رها سازید  . 

تابازگشت از خور موسی........

 نظارت سازمان دامپزشكى بر پرورش و توزيع ماهى قرمز

مطلبی از نیما در ارتباط با ماهی قرمز شب عید

لینک عکس استفاده شده در وبلاگ